|
يکشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۰ ساعت ۰۹:۵۴
کد مطلب : 4548
تب برفكي و آنچه دامداران بايد از اين بيماري بدانند
|
گزارشهايي مبني بر شيوع بيماري تب برفكي در برخي واحدهاي دامداري هفت استان كشور دريافت شده كه دامداران بايد نكاتي را در مورد اين بيماري كه عفوني و بشدت واگيردار دام است مورد توجه قرار دهند.
| مرجع : خبرگزاری فارس |
به گزارش ايرنا، تب برفكي يك بيماري عفوني است كه به لحاظ شدت خسارات اقتصادي يكي از موانع اصلي در تامين بهداشت و توليد دام و فراورده هاي دامي محسوب ميشود و همچنين سبب كاهش توليد دام شده و نقش اساسي در تجارت دام و فراورده هاي خام دامي دارد.
تقريباً تمامي دام هاي زوج سم از جمله گونه هاي نشخواركنندگان اهلي نظير گاو، گاوميش، گوسفند و بز به اين بيماري مبتلا مي شوند و شدت واگيري در دامهاي حساس بسيار بالا ( 100 درصد ) بوده ولي ميزان مرگ و مير پائين و عمدتاً دام هاي جوان را دربر مي گيرد.
ويروس عامل بيماري از جنس 'پيكورنا ويروسها' بوده كه در اين جنس 7 سروتايپ (گونه) بنام هاي Asia 1 – C – A – O و سويههاي (انواع) آفريقائـي SAT 3 – SAT 2 – SAT 1 قرار دارنـد.
اين بيماري به طور كلي به عنوان بيماري دامي مشترك بين انسان و دام محسوب نمي شود.
دوره كمون (نهفتگي) بيماري
دوره كمون بيماري 2 تا 14 روز بوده كه بر حسب شرايط و اپيدميولوژي بيماري و ميزان ويروس در گردش و همچنين زمان بروز بيماري در يك واحد، دوره كمون از 2 روز تا 14 روز تغيير مينمايد.
راههاي انتقال بيمار
ويروس بيماري تب برفكي از راه هاي مستقيم و غير مستقيم انتقال مي يابد به اين صورت كه مهمترين و اصلي ترين روش انتقال و انتشار بيماري ، انتقال به روش مستقيم يعني تماس دام آلوده( بيمار و يا در دوره كمون) با دام حساس مي باشد.
دامهاي مبتلا داراي علائم كلينيكي بيماري ، خصوصاً در مراحل اوليه و فاز تب دار ، ويروس را از طريق انتشار همراه با هواي تنفس به دام در تماس انتقال داده و سبب بروز بيماري در دام حساس مي گردند.
به لحاظ وجود مقادير بسيار زياد ويروس در ترشحات و هواي تنفسي دامهاي آلوده خصوصاً قبل از بروز علائم باليني ، انتقال مستقيم از دام آلوده به دام سالم بسرعت و سريع اتفاق مي افتد و بعنوان راه انتقال اوليه بيماري در گله محسوب مي گردد.
ابزار و وسائل آلوده مورد استفاده از جمله انواع سرنگ، سرسوزن، وسائل تلقيح مصنوعي، رفت و آمد وسائط نقليه و تردد افراد ميتواند سبب انتقال بيماري مي شود.
انتقال بيماري توسط باد، تا چند كيلومتر از دامداريهاي آلوده به مناطق پاك و عاري از بيماري مي تواند صورت گيرد و فاكتورهايي از جمله زمان و حجم ويروس پراكنده شده و تعداد دام مبتلا در كانونهاي درگير بيماري در اين نوع انتقال موثر است.
انتقال بيماري از طريق فرآورده هاي خام دامي نظير گوشت، شير، پشم، پوست و ديگر فرآوردههاي آلوده نيز گزارش گرديده است.
كنترل بيماري
كنترل بيماري تب برفكي بسيار مشكل است و مقاومت عامـل بيمــاري در طبيعــت و عفونت زائـي شديــد آن به همراه ساير عوامل از جمله تغييرات آنتي ژنتيكي ويروس و پيدايش تحت تيپ هاي جديد آن و مهمتر از همه توان ايجــاد بيمـاري در گونه هاي مختلف نشخواركنندگـان اهلي ( گاو – گاوميش – گوسفند و بز ) و وحشي و وجود دامهاي ناقل و حامل ويروس تب برفكي كه اغلب متعاقب عفونت طبيعي پديدار ميشوند در بقاء عفونت و بيماري در يك جمعيت و منطقه تاثير داشته و كنترل اين بيماري را بسيار مشكل و با هزينه هاي كلان همراه كرده است.
كنترل بيماري بر پايه سه اصل لازم الاجرا و مكمل يكديگر توصيه شده است كه نخست شامل اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي به منظور جلوگيري از ورود ويروس تب برفكي و بخصوص تيپ هاي جديد و غيربومي صورت ميگيرد.
راه ديگر كنترل اين بيماري، مراقبت كلنيكي و سرولوژيكي به منظور شناخت تغييرات بيماري و ماهيت سويه هاي در گردش است.
علاوه بر اين دو روش، واكسيناسيون و ايجاد پوشش ايمني در دامهاي مورد هدف با استفاده از واكسن سومين راه كنترلي اين بيماري ذكر شده است.
اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي
مهمترين و اساسي ترين روش پيشگيري و كنترل بيماري تب برفكي بكارگيري اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي است به نحوي كه از ورود ويروس دريك گله و يا جمعيت جلوگيري نمايد.
از جمله اقداماتي كه بايد هر واحد پرورش و نگهداري دام و بخصوص مجتمع هاي بزرگ دامپروري و توليد شير و گوشت در نظر گيرد شامل جلوگيري از ورود دام آلوده و حامل ويروس به دامداريها و يا دامپروري توليد شير و گوشت است و هرگونه جابجايي دام ( ورود و يا خروج دام ) بايد پس از دريافت مجوز بهداشتي حمل و نقل از مراكز دامپزشكي شهرستان انجام گيرد.
ضدعفوني وسائط نقليه، ضدعفوني و رفع آلودگي دامداريهاي آلوده تا رفع بيماري و همچنين رعايت مقررات بهداشتي قرنطينه اي فردي در مورد تمامي نفرات و اكيپ هاي مرتبط مانند مامورين تلقيح مصنوعي و اكيپ هاي مايه كوبي از ديگر مواردي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
واحدهاي دامداري همچنين بايد استفاده از سرنگ سرسوزن و كلمن هاي نگهداري واكسن مخصوص هر واحد در زمان واكسيناسيون، ضدعفوني روزانه وسائط نقليه حمل شير در زمان ورود و خروج، سوزاندن لاشه و فضولات و هرگونه وسائل آلوده يكبار مصرف و همچنين عدم برداشت و انتقال كود آلوده را جدي بگيرند.
تقريباً تمامي دام هاي زوج سم از جمله گونه هاي نشخواركنندگان اهلي نظير گاو، گاوميش، گوسفند و بز به اين بيماري مبتلا مي شوند و شدت واگيري در دامهاي حساس بسيار بالا ( 100 درصد ) بوده ولي ميزان مرگ و مير پائين و عمدتاً دام هاي جوان را دربر مي گيرد.
ويروس عامل بيماري از جنس 'پيكورنا ويروسها' بوده كه در اين جنس 7 سروتايپ (گونه) بنام هاي Asia 1 – C – A – O و سويههاي (انواع) آفريقائـي SAT 3 – SAT 2 – SAT 1 قرار دارنـد.
اين بيماري به طور كلي به عنوان بيماري دامي مشترك بين انسان و دام محسوب نمي شود.
دوره كمون (نهفتگي) بيماري
دوره كمون بيماري 2 تا 14 روز بوده كه بر حسب شرايط و اپيدميولوژي بيماري و ميزان ويروس در گردش و همچنين زمان بروز بيماري در يك واحد، دوره كمون از 2 روز تا 14 روز تغيير مينمايد.
راههاي انتقال بيمار
ويروس بيماري تب برفكي از راه هاي مستقيم و غير مستقيم انتقال مي يابد به اين صورت كه مهمترين و اصلي ترين روش انتقال و انتشار بيماري ، انتقال به روش مستقيم يعني تماس دام آلوده( بيمار و يا در دوره كمون) با دام حساس مي باشد.
دامهاي مبتلا داراي علائم كلينيكي بيماري ، خصوصاً در مراحل اوليه و فاز تب دار ، ويروس را از طريق انتشار همراه با هواي تنفس به دام در تماس انتقال داده و سبب بروز بيماري در دام حساس مي گردند.
به لحاظ وجود مقادير بسيار زياد ويروس در ترشحات و هواي تنفسي دامهاي آلوده خصوصاً قبل از بروز علائم باليني ، انتقال مستقيم از دام آلوده به دام سالم بسرعت و سريع اتفاق مي افتد و بعنوان راه انتقال اوليه بيماري در گله محسوب مي گردد.
ابزار و وسائل آلوده مورد استفاده از جمله انواع سرنگ، سرسوزن، وسائل تلقيح مصنوعي، رفت و آمد وسائط نقليه و تردد افراد ميتواند سبب انتقال بيماري مي شود.
انتقال بيماري توسط باد، تا چند كيلومتر از دامداريهاي آلوده به مناطق پاك و عاري از بيماري مي تواند صورت گيرد و فاكتورهايي از جمله زمان و حجم ويروس پراكنده شده و تعداد دام مبتلا در كانونهاي درگير بيماري در اين نوع انتقال موثر است.
انتقال بيماري از طريق فرآورده هاي خام دامي نظير گوشت، شير، پشم، پوست و ديگر فرآوردههاي آلوده نيز گزارش گرديده است.
كنترل بيماري
كنترل بيماري تب برفكي بسيار مشكل است و مقاومت عامـل بيمــاري در طبيعــت و عفونت زائـي شديــد آن به همراه ساير عوامل از جمله تغييرات آنتي ژنتيكي ويروس و پيدايش تحت تيپ هاي جديد آن و مهمتر از همه توان ايجــاد بيمـاري در گونه هاي مختلف نشخواركنندگـان اهلي ( گاو – گاوميش – گوسفند و بز ) و وحشي و وجود دامهاي ناقل و حامل ويروس تب برفكي كه اغلب متعاقب عفونت طبيعي پديدار ميشوند در بقاء عفونت و بيماري در يك جمعيت و منطقه تاثير داشته و كنترل اين بيماري را بسيار مشكل و با هزينه هاي كلان همراه كرده است.
كنترل بيماري بر پايه سه اصل لازم الاجرا و مكمل يكديگر توصيه شده است كه نخست شامل اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي به منظور جلوگيري از ورود ويروس تب برفكي و بخصوص تيپ هاي جديد و غيربومي صورت ميگيرد.
راه ديگر كنترل اين بيماري، مراقبت كلنيكي و سرولوژيكي به منظور شناخت تغييرات بيماري و ماهيت سويه هاي در گردش است.
علاوه بر اين دو روش، واكسيناسيون و ايجاد پوشش ايمني در دامهاي مورد هدف با استفاده از واكسن سومين راه كنترلي اين بيماري ذكر شده است.
اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي
مهمترين و اساسي ترين روش پيشگيري و كنترل بيماري تب برفكي بكارگيري اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي است به نحوي كه از ورود ويروس دريك گله و يا جمعيت جلوگيري نمايد.
از جمله اقداماتي كه بايد هر واحد پرورش و نگهداري دام و بخصوص مجتمع هاي بزرگ دامپروري و توليد شير و گوشت در نظر گيرد شامل جلوگيري از ورود دام آلوده و حامل ويروس به دامداريها و يا دامپروري توليد شير و گوشت است و هرگونه جابجايي دام ( ورود و يا خروج دام ) بايد پس از دريافت مجوز بهداشتي حمل و نقل از مراكز دامپزشكي شهرستان انجام گيرد.
ضدعفوني وسائط نقليه، ضدعفوني و رفع آلودگي دامداريهاي آلوده تا رفع بيماري و همچنين رعايت مقررات بهداشتي قرنطينه اي فردي در مورد تمامي نفرات و اكيپ هاي مرتبط مانند مامورين تلقيح مصنوعي و اكيپ هاي مايه كوبي از ديگر مواردي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
واحدهاي دامداري همچنين بايد استفاده از سرنگ سرسوزن و كلمن هاي نگهداري واكسن مخصوص هر واحد در زمان واكسيناسيون، ضدعفوني روزانه وسائط نقليه حمل شير در زمان ورود و خروج، سوزاندن لاشه و فضولات و هرگونه وسائل آلوده يكبار مصرف و همچنين عدم برداشت و انتقال كود آلوده را جدي بگيرند.
