موسسه اطلاعات مرغداری - تب برفكي و آنچه دامداران بايد از اين بيماري بدانند

تب برفكي و آنچه دامداران بايد از اين بيماري بدانند

گزارش‌هايي مبني بر شيوع بيماري تب برفكي در برخي واحدهاي دامداري هفت استان كشور دريافت شده كه دامداران بايد نكاتي را در مورد اين بيماري كه عفوني و بشدت واگيردار دام است مورد توجه قرار دهند.

به گزارش ايرنا، تب برفكي يك بيماري عفوني است كه به لحاظ شدت خسارات اقتصادي يكي از موانع اصلي در تامين بهداشت و توليد دام و فراورده هاي دامي محسوب مي‌شود و همچنين سبب كاهش توليد دام شده و نقش اساسي در تجارت دام و فراورده هاي خام دامي دارد.
تقريباً تمامي دام هاي زوج سم از جمله گونه هاي نشخواركنندگان اهلي نظير گاو، گاوميش، گوسفند و بز به اين بيماري مبتلا مي شوند و شدت واگيري در دامهاي حساس بسيار بالا ( 100 درصد ) بوده ولي ميزان مرگ و مير پائين و عمدتاً دام هاي جوان را دربر مي گيرد.
ويروس عامل بيماري از جنس 'پيكورنا ويروسها' بوده كه در اين جنس 7 سروتايپ (گونه) بنام هاي Asia 1 – C – A – O و سويه‌هاي (انواع) آفريقائـي SAT 3 – SAT 2 – SAT 1 قرار دارنـد.
اين بيماري به طور كلي به عنوان بيماري‌ دامي مشترك بين انسان و دام محسوب نمي شود.

دوره كمون (نهفتگي) بيماري
دوره كمون بيماري 2 تا 14 روز بوده كه بر حسب شرايط و اپيدميولوژي بيماري و ميزان ويروس در گردش و همچنين زمان بروز بيماري در يك واحد، دوره كمون از 2 روز تا 14 روز تغيير مي‌نمايد.

راههاي انتقال بيمار
ويروس بيماري تب برفكي از راه هاي مستقيم و غير مستقيم انتقال مي يابد به اين صورت كه مهمترين و اصلي ترين روش انتقال و انتشار بيماري ، انتقال به روش مستقيم يعني تماس دام آلوده( بيمار و يا در دوره كمون) با دام حساس مي باشد.
دامهاي مبتلا داراي علائم كلينيكي بيماري ، خصوصاً در مراحل اوليه و فاز تب دار ، ويروس را از طريق انتشار همراه با هواي تنفس به دام در تماس انتقال داده و سبب بروز بيماري در دام حساس مي گردند.
به لحاظ وجود مقادير بسيار زياد ويروس در ترشحات و هواي تنفسي دامهاي آلوده خصوصاً قبل از بروز علائم باليني ، انتقال مستقيم از دام آلوده به دام سالم بسرعت و سريع اتفاق مي افتد و بعنوان راه انتقال اوليه بيماري در گله محسوب مي گردد.
ابزار و وسائل آلوده مورد استفاده از جمله انواع سرنگ، سرسوزن، وسائل تلقيح مصنوعي، رفت و آمد وسائط نقليه و تردد افراد ميتواند سبب انتقال بيماري مي شود.
انتقال بيماري توسط باد، تا چند كيلومتر از دامداريهاي آلوده به مناطق پاك و عاري از بيماري مي تواند صورت گيرد و فاكتورهايي از جمله زمان و حجم ويروس پراكنده شده و تعداد دام مبتلا در كانونهاي درگير بيماري در اين نوع انتقال موثر است.
انتقال بيماري از طريق فرآورده هاي خام دامي نظير گوشت، شير، پشم، پوست و ديگر فرآورده‌هاي آلوده نيز گزارش گرديده است.

كنترل بيماري
كنترل بيماري تب برفكي بسيار مشكل است و مقاومت عامـل بيمــاري در طبيعــت و عفونت زائـي شديــد آن به همراه ساير عوامل از جمله تغييرات آنتي ژنتيكي ويروس و پيدايش تحت تيپ هاي جديد آن و مهمتر از همه توان ايجــاد بيمـاري در گونه هاي مختلف نشخواركنندگـان اهلي ( گاو – گاوميش – گوسفند و بز ) و وحشي و وجود دامهاي ناقل و حامل ويروس تب برفكي كه اغلب متعاقب عفونت طبيعي پديدار مي‌شوند در بقاء عفونت و بيماري در يك جمعيت و منطقه تاثير داشته و كنترل اين بيماري را بسيار مشكل و با هزينه هاي كلان همراه كرده است.
كنترل بيماري بر پايه سه اصل لازم الاجرا و مكمل يكديگر توصيه شده است كه نخست شامل اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي به منظور جلوگيري از ورود ويروس تب برفكي و بخصوص تيپ هاي جديد و غيربومي صورت مي‌گيرد.
راه ديگر كنترل اين بيماري، مراقبت كلنيكي و سرولوژيكي به منظور شناخت تغييرات بيماري و ماهيت سويه هاي در گردش است.
علاوه بر اين دو روش، واكسيناسيون و ايجاد پوشش ايمني در دامهاي مورد هدف با استفاده از واكسن سومين راه كنترلي اين بيماري ذكر شده است.

اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي
مهمترين و اساسي ترين روش پيشگيري و كنترل بيماري تب برفكي بكارگيري اقدامات بهداشتي و قرنطينه اي است به نحوي كه از ورود ويروس دريك گله و يا جمعيت جلوگيري نمايد.
از جمله اقداماتي كه بايد هر واحد پرورش و نگهداري دام و بخصوص مجتمع هاي بزرگ دامپروري و توليد شير و گوشت در نظر گيرد شامل جلوگيري از ورود دام آلوده و حامل ويروس به دامداريها و يا دامپروري توليد شير و گوشت است و هرگونه جابجايي دام ( ورود و يا خروج دام ) بايد پس از دريافت مجوز بهداشتي حمل و نقل از مراكز دامپزشكي شهرستان انجام گيرد.
ضدعفوني وسائط نقليه، ضدعفوني و رفع آلودگي دامداريهاي آلوده تا رفع بيماري و همچنين رعايت مقررات بهداشتي قرنطينه اي فردي در مورد تمامي نفرات و اكيپ هاي مرتبط مانند مامورين تلقيح مصنوعي و اكيپ هاي مايه كوبي از ديگر مواردي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
واحدهاي دامداري همچنين بايد استفاده از سرنگ سرسوزن و كلمن هاي نگهداري واكسن مخصوص هر واحد در زمان واكسيناسيون، ضدعفوني روزانه وسائط نقليه حمل شير در زمان ورود و خروج، سوزاندن لاشه و فضولات و هرگونه وسائل آلوده يكبار مصرف و همچنين عدم برداشت و انتقال كود آلوده را جدي بگيرند.