موسسه اطلاعات مرغداری - تعادل در قيمت‌هاي صنعت دامداري پس از هدفمندي و تدابير مقابله با خشكسالي

تعادل در قيمت‌هاي صنعت دامداري پس از هدفمندي و تدابير مقابله با خشكسالي

رئيس سازمان امور عشاير با اشاره به اينكه 20 درصد گوشت و لبنيات كشور را عشاير تامين مي‌كنند، حمايتهاي دولت براي كاهش آثار زيانبار خشكسالي بر اين قشر را تشريح و تدابير لازم در زمان هدفمندي يارانه ‌ها را توضيح مي‌دهد.

به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، عشاير كشور 25 درصد دام زنده را در دامان طبيعت پرورش مي‌دهند و 20 درصد گوشت و فرآورده‌هاي پروتئيني كشور و 5 درصد محصولات كشاورزي كشور را تامين مي‌كنند، اما كيفيت توليدات در اين ميان ارزش فوق‌العاده دارد طوري كه كمتر كسي است از اين محصولات استفاده كند و حتي بعد از سالها به ياد طعم مسحوركننده آن نباشد.اين دامها از گياهان بكر طبيعت استفاده مي‌كنند كه هيچ گونه مواد شيميايي، سم و كود شيمياي و يا هورمون در آن استفاده نمي‌شود، علوفه آنها اغلب گياهان وحشي است كه باقيمانده سمي ندارند و سالم ترين غذاهاست، كساني كه يكبار اين فرآورده‌هاي غذايي عشايري را چشيده‌اند بي‌شك تصديق مي‌كنند حتي نان و پنير محلي عشاير از غذاهاي گران رستوران‌ها لذيذتر است، در روزگاري كه ميلياردها تومان اعتبار براي توليد محصول سالم يا ارگانيك هزينه مي‌شود محصولات عشاير ارگانيك‌ترين آنهاست و زماني كه خبرها از 20برابري حد مجاز باقيمانده سموم در محصولات كشاورزي حكايت دارند، در محصولات عشاير حتي ذره‌اي سم پيدا نمي‌كنيد.
فرهنگ اصيل اين ديار گوهر نابي است كه هنوز دست نخورده و بكر باقي‌مانده است، هنوز فرهنگ اصيل ايراني اين ديار باقي است، آنان حافظان مرزهاي كوهستاني و مراتع كشور هستند،تفنگ‌هاي تك‌لول عشاير زمان جنگ تحميلي متجاوزان را يك به يك شكار مي‌كرد و هنوز هم مورد تحسين فرماندهان ارشد جنگ است، اما همين مردان امروز با مشكلاتي مواجه هستند كه سبب شده در برخي موارد صحنه را خالي كنند،اگرچه رئيس سازمان امور عشاير آن را محدود بودن منابع عشايري عنوان مي‌كند،اما هنوز زندگي عشايري نتوانسته جوانان را در اين منطقه ماندگار كند.
در گفت و گويي با رئيس سازمان امور عشاير مشكلات آنان را مورد بررسي قرار داديم. جهانشاه صديق55 ساله و فوق ليسانس كشاورزي، خود از جامعه عشايري استان لرستان است و در دوره چهارم مجلس نمايندگي استان لرستان در مجلس را نيز عهده‏دار بوده است.
صديق معتقد است اين گفته كه دام عشاير به دليل خشكسالي روانه كشتارگاه مي‌شود جوسازيي مسموم و شايعه است. او خسارت خشكسالي را انكار نمي‌كند و معتقد است با تدبير ميزان خسارت به 25 درصد كاهش يافته است و اگر شدت خشكسالي بيشتر شود احتمال دارد آثار منفي آن به 40 درصد برسد.
وي مي‌گويد: خشكسالي 3 ماه گذشته تأثير چنداني براي دامهاي عشاير و يا كاهش قيمت گوشت بازار نداشته است. 100 درصد جامعه عشايري در هدفمندي يارانه‌ها ثبت‌ نام كرده‌اند و هم اكنون با ايجاد شغل‌هاي جانبي درصدد درآمدزايي بيشتر هستند، ادامه اين گفت‌وگو را مي‌خوانيم:

**سپردن دام مولد به كشتارگاه بسيار جزئي است
‌
*با توجه به خشكسالي پيش آمده جامعه عشاير با مشكلاتي مواجه شده‌اند به طوري كه همانند دو سال پيش، دامهاي مولد خود را راهي كشتارگاه‌ها مي‌كنند و به عقيده برخي، دليل كاهش قيمت گوشت در بازار هم به همين دليل است.

صديق: خشكسالي مربوط به يكي دو ماه اخير نيست در جامعه عشاير بيش از 10 سال است كه وجود دارد و در 3 سال گذشته نسبت به سالهاي قبل بيشتر شده است. اين خشكسالي مشكلات كمبود علوفه و آب را ايجاد مي‌كند اما سازمان عشاير طي 3 سال گذشته با تجهيز تانكرهاي سيار مشكل كم آبي را برطرف كرده و در حال حاضر مشكل تأمين آب وجود ندارد. سال گذشته وضعيت علوفه نسبتا مناسب بود. مصوبه اخير دولت براي تحويل جو به قيمت 295 تومان و گندم علوفه‌اي به قيمت 175 تومان به دامداران با فرصت بازپرداخت 3 ماهه نيز بسياري از مشكلات آنان را برطرف كرده است اما به اين معني نيست كه اصلا مشكلاتي وجود ندارد و يا تلفاتي نخواهد داشت، خشكسالي اثرات خود را مي‌گذارد اما بي‌اندازه در مورد كاهش اثرات آن كار شده است.
سپردان دام مولد به كشتارگاه‌ همواره مطرح، اما بي‌اساس بوده است، شايد از بين 100 دام زنده‌اي كه به كشتارگاه‌ مي‌رود 2 مورد آن مولد باشد ولي به هر حال اكنون فصل عرضه دام جامعه عشاير است و در اين ميان احتمال دارد كه چند تا دام مولد هم به دليل مشكلات عرضه نشوند، اما در حالت كلي موضوع عرضه دام مولد به كشتارگاه عموميت ندارد.

**آثار زيانبار خسارات خشكسالي را به 25 درصد كاهش داديم

*براي مبارزه با خشكسالي چه كار كرديد؟

صديق: طي اين 10 سال با خشكسالي مبارزه مي‌كنيم و كسي نمي‌تواند به طور كامل اثرات خشكسالي را برطرف كرده است، اما مشكلاتي كه قرار بود به واسطه خشكسالي براي جامعه عشاير اتفاق بيفتد تا 25 درصد كاهش داديم، يعني جلوي 75 درصد خسارتهاي وارده به عشاير كه بنا بود به دليل خشكسالي پيش بيايد را گرفتيم ،اگرچه اين ميزان هم ضرر و زيان است، اما نمي‌توان جلوي آنرا گرفت. به هر حال خشكسالي اثر خودش را خواهد داشت اما اينكه دام به دليل خشكسالي عرضه كشتارگاه مي‌شود جوسازي مسمومي است كه شايعه شده است.
تأمين علوفه‌اي كه با مصوبه دولت در اختيار دامداران قرار مي‌گيرد تا حد زيادي اين مشكلات را كاهش مي‌دهد و محدوديتي هم براي تأمين وجود ندارد.

*اگر شدت خشكسالي بيشتر شود اثر آن به 40 درصد مي‌رسد

* آيا خشكسالي چند ماه اخير عرضه دام به كشتارگاه‌ها را تشديد كرده است و اينكه گفتيد اثرات خشكسالي را به 25 درصد كاهش داديم چه تدبيري اختيار كرديد.

صديق: اگر علوفه دامداران تأمين مي‌شود به اين مفهوم است كه آنها فرصت پرواربندي دامهايشان را پيدا مي‌كنند تا در زمان مناسب با توليد بيشتر به بازار عرضه كنند، اينكه قيمت نهاده‌ها و علوفه‌ گران شده درست است اما قيمت محصولات توليدي هم بيشتر شده به طوري 4 سال پيش 200 دستگاه تانكر آبرساني در كشور براي جامعه عشايري بود اما اكنون 350 دستگاه وجود دارد 7 هزار دستگاه تانكر ثابت هم در مناطق عشايري وجود دارد. در مورد توزيع علوفه هم سالانه 100 هزار تن بود اما امسال اين ميزان با مصوبه‌هاي دولت افزايش يافته است، بنابراين شرايط لازم براي مقابله با خشكسالي فراهم است اما اگر شدت خشكسالي بيشتر شود ميزان اثرات خشكسالي از 25 درصد به 40 درصد مي‌رسد.

**كاهش قيمت گوشت به دليل عرضه دام عشاير به كشتارگاه نيست

*خشكسالي 3 ماه گذشته چقدر تأثير داشته است؟

صديق: اگر چه تأثيرات يكي دو درصدي خشكسالي چند ماه اخير را انكار نمي‌كنم، اما نمي‌توانم قبول كنم كه كاملا اين خشكسالي تأثير داشته است.

*آيا قبول داريد كه افزايش دام كشتاري به دليل خشكسالي باعث كاهش قيمت گوشت بازار شده است.

صديق: دام عشاير 20 درصد گوشت و پروتئين كشور را تأمين مي‌كند و 80 درصد غير از جامعه عشايري توليد مي‌شود، بنابراين خيلي نمي‌تواند در كاهش يا افزايش قيمت گوشت مؤثر باشد اما كاهش قيمت گوشت در راستاي سياست دولت بود كه از طريق ذخيره‌سازي و واردات حاصل شده است ضمن اينكه كاهش قيمت خيلي هم چشمگير نبوده در هر كيلوگرم يك هزار تومان بوده است كه نشان از ثبات بازار است.

*كاهش 75 درصدي تلفات آيا صرفا به دليل تأمين علوفه و آب بوده است و يا تدبيرهاي ديگري هم داشتيد؟

صديق: جامعه عشايري براي دام خود نياز به علوفه و آب دارد و زماني كه به صورتهاي مختلف مانند كنسانتره در اختيارشان قرار ‌گيرد، مشكل آنها برطرف مي‌شود.

* دولت تنها يك ميليون تن گندم و يك ميليون تن جو، مصوب كرده بود كه در اختيار دامداران قرار گيرد آيا اين ميزان كفايت مي‌كند؟

صديق: در بازار هم علوفه وجود دارد و دامدار علاوه بر حمايت‌هاي ما خودشان هم اقدام به تأمين مي‌كنند، اما زمانيكه علوفه يارانه‌اي در اختيار قرار مي‌گيرد قيمت علوفه بازار هم افزايش پيدا نمي‌كند. از سوي ديگر بنا نيست نياز دامدار را تأمين كند بلكه دولت در كنار دامدار است تا قيمت‌هاي علوفه بيش از اندازه افزايش پيدا نكند.

** خداون مهربان است نگران خشكسالي نباشيد

*پيش‌بيني شده كه در بهار و تابستان سال آينده هم خشكسال مواجه خواهيم شد. آيا پيش‌بيني‌هايي در اين زمينه داريد.
صديق: خشكسالي اتفاقي است كه مي‌افتد و از 10 سال پيش با آن مواجه هستيم، تأمين آب و علوفه از مواردي است كه تامين آنها پيش‌بيني شده است اما اگر در داخل هم نتوانيم توليد كنيم از طريق واردات تامين مي‌كنيم.
معتقدم اگر قرار باشد از سوي خدا به دليل رفتارهاي امثال من گوشمالي شويم، اما خداوند مهربانتر از اين است كه بخواهد همه ما را به خاطر خشكسالي از بين ببرد.

* گندم و جو ارزان را همه عشاير دريافت كردند؟

صديق: بله در حال دريافت هستند، از طريق معاونت امور دام و سازمان تعاون روستايي در اختيار استانها قرار گرفته و همه اتحاديه‌‌ها و تشكل‌ها قرار است توزيع كنند.

*مشكل ارائه ضمانتنامه كه داشتند آيا برطرف شد؟

صديق: صحبت شد كه از طريق شركت‌ها و اتحاديه‌ها به تحويل دهنده چك و سفته داده شود البته تشكلهاي عشايري از خوش حسابترينها هستند و هيچوقت بدهي معوق نداشته‌اند.

* چقدر براي هر دامدار در نظر گرفته شده است؟

صديق: از طريق معاونت امور دام سهميه استانها مشخص شد و در استانها با در نظر گرفتن تعداد دامها توزيع مي‌شود.

*تشكل‌ها توزيع مي‌كنند؟

صديق: بلي شركت‌ها و تشكل‌ها امور عشايري توزيع مي‌كنند. يك چهارم دام كشور مربوط به جامعه عشايري است و اين سهم از علوفه هم در اختيار جامعه عشايري قرار مي‌گيرد.

* گازوئيل ارزان در اختيار جامعه عشاير قرار گرفته است.

صديق: براي جهاد كشاورزي استانها ليست مصرف‌كنندگان گازوئيل ارائه شد و در برخي مناطق هم دريافت شده است.تا به حال كسي مراجعه نكرده است كه عنوان كند مشكلي در اين زمينه داريم و در خصوص نيازهاي سوخت آنها بر اساس تصميمات حوزه زراعت يا معاونت امور دام عمل مي‌شود زيرا جامعه عشايري 5 درصد محصولات كشاورزي كشور را هم توليد مي‌كند، سوخت گازوئيل و نفت سفيد و گاز آنها طبق سهميه توزيع مي‌شود و كساني كه نتوانستند ثبت نام كنند از آنها ليست گرفته مي‌شود.

*آيا موردي بوده كه بعد از هدفمندي يارانه‌ها جامعه عشاير مشكلي داشته باشد؟چ

صديق: موردي بله، اما مشكل عمومي نبوده است، سوالاتي در زمينه نحوه توزيع گازوئيل و نفت سفيد و گاز مطرح بود و توضيح داده شده كه همانند بخش كشاورزي عمل خواهد شد و در تمام مواردي كه كشاورزان و دامداران استفاده مي‌كنند جامعه عشايري هم حق بهره‌برداري خواهند داشت.

**ثبت‌نام 100 درصد جامعه عشاير در هدفمندي

* آيا 100 درصد جامعه عشايري ثبت‌نام كرده‌اند.

صديق: بله ما ترويج كرديم كه همه ثبت نام كنند.

*چند درصد جامعه عشاير ثبت نام كردند چون به هر حال بعضي‌ها مي‌توانستند ثبت‌نام نكنند.

صديق: 100 درصد آنها ثبت نام كردند زيرا همه آنها نيازمند بودند.

*ارزيابي داريد كه افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي تا چه اندازه قيمت تمام شده را افزايش مي‌دهد.

صديق: محاسبه شده اما هنوز زود است قضاوت شود، زيرا بسته‌هاي حمايتي از سوي دولت محاسبات قبلي را برهم زده است، بسته‌هاي حمايتي توزيع گندم، جو و گازوئيل از آن جمله است.

**موازنه قيمت برقرار است

*ارزيابي جنابعالي از هدفمندي يارانه‌ها در جامعه عشايري چيست.

صديق: طبيعي است كه قيمت‌ها افزايش پيدا مي‌كند، بالاخره در حال حاضر افزايش 15 ـ 10 درصدي نهاده‌هاي توليد را شاهديم اما قيمت عرضه هم در مقابل افزايش مي‌يابد و اين توازن را برقرار خواهد كرد.
به عنوان مثال سال 87، قيمت دام زنده 2200 تومان بود، اما بعد از دو سال به قيمت 6 هزار تومان به فروش مي‌رسد و موازنه افزايش قيمت تمام شده و درآمد را برقرار مي‌كند،اما اثرات دقيق آن بعد از 6 ماه مشخص مي‌شود.

* از نظر كارشناسي چطور؟

صديق: مشكل خاصي در جامعه عشاير ديده نمي‌شود مثلاً دولت اعلام كرده براي تحويل نفت سفيد، كپسول گاز ثبت نام كنند.

* تسهيلاتي كه براي دامداران جامعه عشايري در نظر گرفته شده چقدر است.

صديق: عشاير قبل از اينكه عشاير باشند دامدارند، بنابراين تمام تسهيلاتي كه براي دامداران در نظر گرفته‌ شده جامعه عشاير هم استفاده مي‌كنند.

*مشكل وثيقه عشاير براي دريافت دام

فارس: آيا عشاير هم در خصوص تأمين وثيقه و ضامن مشكل دارند؟

صديق: بله. بانك كشاورزي تا سقف 10 ميليون تومان به صورت ضمانت‌هاي زنجيره‌اي وامها را پرداخت مي‌كند اما وامهاي مورد نياز عشاير 20 ـ 10 ميليون تومان و در برخي موارد 50 ـ 20 ميليون تومان است،در حالت كلي عشاير نسبت به روستائيان و شهرها در دريافت وام بيشتر با مشكل مواجهند.

*اخيراً بانك مركزي دستورالعملي صادر كرده كه اسناد زمين‌هاي كشاورزي به عنوان وثيقه دريافت وام تلقي شود آيا در جامعه عشايري هم همينطور است.

صديق: اسناد زمين‌هاي زراعي و باغ را به عنوان وثيقه قبول مي‌كنند اما دامها را چون حيوان تلف شدني مي‌دانند به عنوان وثيقه قبول نمي‌كنند، اما در تلاشيم كه پروانه چراي دام عشاير به عنوان وثيقه قبول شود.

*طرح كاداستر و ثبت زمين‌ها در جامعه عشاير هم استفاده مي‌شود؟

صديق: با همان مفهوم پيش گفته اجرا مي‌شود، مثلاً مميزي تشخيص مي‌دهد اينها منابع طبيعي است و تنها امكان بهره برداري را به عشاير مي‌دهد ولي سند صادر نمي‌كند، اما درمورد زمين‌هايي كه براي اسكان در نظر مي‌گيرند مالكيت آن را نيز واگذار مي‌كنند، مثلا در منطقه اردبيل 5 هزار هكتار زمين براي اسكان اختصاص يافته و قرار است به 600 ـ 500 نفر تحويل داده شود و براي اين افراد سند مالكيت صادر مي‌شود.

*آيا اين زمين‌ها صرفا به جامعه عشاير داده مي‌شود.

صديق: به همه افراد داده مي‌شود اما اگر اين طرح جامعه عشاير باشد در قالب طرح عشايري داده مي‌شود.

* بسته‌هاي حمايتي كه در بخش عشايري تدوين شده چگونه است؟

صديق: وضعيت عشاير مستثني از قوانين وزارت جهاد كشاورزي نيست و از تصميم‌هاي حوزه كشاورزي و دامداري وزارتخانه جامعه عشاير هم منتفع مي‌شوند.

*اما به نظر مي‌رسد براي عشاير توجه بيشتري شود؟

صديق: توزيع علوفه در مناسب ترين مكان، توزيع سوخت و كپسول گاز آنها در چادر عشاير يكي از اين نمونه‌ها است و براي بازسازي اصطبل و آغل در قشلاق عشاير نيز تسهيلات داده مي‌شود و اگر بخواهند دامداري صنعتي نيز راه‌اندازي كنند دولت حمايت مي‌كند.

*اسكان عشاير چه مزايا دارد؟

صديق: با اجراي اين طرح تلفات رفت و آمد دام ديگر وجود ندارد، راندمان توليد بالا مي‌رود و مي‌تواند در كنار مزارع خودشان دامداري صنعتي راه‌اندازي كند. در كنار اين زراعت بنياد مستضعفان براي آنها مسكن تهيه مي‌كند و تمام تلاش سازمان امور عشاير درگير كردن نهادها براي فعاليت در بخش عشايري است.

*در زمينه اسكان عشاير چقدر موفق هستيد؟

صديق: اسكان داوطلبانه است و در برخي موارد به دليل تغيير محل‌هاي رفت و آمد مجبور به اسكان عشاير هستيم، اسكان باعث توليد پايدار مي‌شود در صورتي كه ساير امكانات رفاهي مانند وسايل بهداشتي، آموزشي و رفاهي هم در كنار آن ايجاد شود.
در برنامه چهارم پيش‌بيني شده بود كه 20 هزار خانوار عشاير اسكان يابد، اما 23 هزار نفر اسكان يافت و در برنامه پنجم هم پيش‌بيني شده كه 30 هزار نفر اسكان يابد.

*آيا با اسكان عشاير جمعيت آنها كم مي‌شود؟

صديق: از 140 سال پيش تا الان جمعيت 1.5 ميليون نفري عشاير ثابت بوده‌ زيرا 32 ميليون هكتار مرتع وجود دارد و ظرفيت آن براي تأمين منابع توليد همين تعداد جمعيت عشاير است.

*اعتبار خشكسالي براي امسال داريد؟

صديق:‌براي امسال ابلاغ نشده است، اما براي سال گذشته نزديك به 70 ميليارد تومان و سال قبل از آن 50 ميليارد تومان در جامعه عشايري هزينه شد و امسال هم در استانداري‌هاي مختلف پيش‌بيني اعتبار شده اما هنوز آمار دقيق نداريم.

*نحوه هزينه اين اعتبارات به چه شكلي است؟

صديق: در قالب تأمين علوفه و آب.

*ميزان دقيق توليد در جامعه عشايري چقدر است؟

صديق: رقم دقيق ندارم، اما كيفيت توليد به دليل تأمين بهداشت و امكانات خيلي فرق كرده است.
از 800 هزار تن گوشت توليدي كشور بين 180 ـ 150 هزار تن آن را جامعه عشايري توليد مي‌كند كه در برخي موارد به دليل خشكسالي نوسان پيدا مي‌كند.

*آيا سياست توسعه بخش كشاورزي در جامعه عشايري را ادامه مي‌دهيد.
صديق: اگر زمين‌هاي منابع طبيعي قابل واگذاري داشته باشد بيشتر از اسكان عشاير استقبال مي‌كنيم.

*آيا تصرفات در زمين‌هاي عشاير وجود دارد؟

صديق: تصرفات وجود دارد اما آمار وجود ندارد، تصرفات در همه نقاط است و فقط در جامعه عشاير نيست،اما در يكي دو سال اخير به دليل پيگيري‌ها و نامه‌نگاريهاي مختلفي كه صورت گرفته و همچنين نامه وزير جهاد كشاورزي به رياست قوه قضائيه ميزان تصرفات را كم كرده است.

*توليد گلخانه‌اي محصولات كشاورزي در جامعه عشايري را به كجا رسانديد.

صديق: 45 گلخانه 54 متر مربعي در مناطق عشاير راه‌اندازي شده و درآمدي كه حاصل مي‌شود به طور متوسط 10 ميليون تومان سود از هر گلخانه است.

* آيا پرداختن به كارهاي كشاورزي عشاير را از تخصص اصلي خودشان جدا نكرده است؟

صديق: چيزي كه ما دنبال مي‌كنيم درآمد عشاير است و ما هم نمي‌خواهيم دامداري خود را كنار بگذارند و زارع يا گلخانه‌دار بشوند، بلكه اين فعاليتها به عنوان شغل جانبي درآمد زايي است كه براي آنها ايجاد شده است.